Fiif generaasjes dichters

Fan in web fan ferwachting oant de coolste leeftyd

Al wurdt troch jonge minsken de heale minskheid útmakke foar ‘boomer’, feit is dat leeftyd wat docht mei hoe’tst yn’e wrâld stiest. De mannichte libbenswiisheid en dyn plak op de generaasjeljedder beynfloedzje dyn blik. Wy joegen fiif dichters fan fiif generaasjes de romte om de eigen, hjoeddeistige libbensfaze te ferwurdzjen. Yn taal, foarm en rymskema nei kar.

Generatie Alpha ( vanaf 2012)

Waarom?

Waarom moet het allemaal binnen de lijntjes?
Lijnen waarvan niemand weet waar ze vandaan komen
Een web van verwachtingen
Waar we allemaal in verstrikt zitten

De draden trekken en duwen
Vervormen ons
Net zo lang tot we ongeveer
Een soort van
Passen

Elke kleur moet binnenblijven
Elke druppel die erbuiten valt
Een mislukking
Een fout
Een vlek

Iets dat er niet zou moeten zijn
Dat er niet mag zijn
Dat je moet weghalen
Veranderen

Dat hoort niet

Waarom?

Lola Faber

Lola Faber (2012) hat al ferskate publikaasjes op har namme stean. Har bysûndere kyk op ’e wrâld wurdt foarme troch in kombinaasje fan hast bernlike ferwûndering en ferrassend folwoeksen ynsichten. Lola skriuwt oer tema’s dy’t har dwaande hâlde: minske-wêze, hoe stekt de wrâld yn godsnamme yninoar en it ravyn tusken wolle en moatte. Lola hâldt, útsein fan skriuwen, fan lêzen ûnder de tekkens, knutseljen en K-popband Stray Kids.

Generatie Z (1997-2011)

kabouterbosk

ik ha presys dien
wat der fan my ferwachte waard
ik ha alle peallen folge
fan it grutte kabouterbosk

oant safier it bebane stik
dat haw ik mar knap klearspile
ree foar it echte wurk
de bosk leit foar my iepen

no sjoch ik gjin pealtsjes mear
ik mei it sels betinke
ynienen fielt it benearjend
wêr wol ik einliks hinne?

ik stean op in punt
wêrop’t ik elke kant noch út kin
mar troch alle beammen
kin ik amper noch de bosk sjen

Pieter Zijlstra

Pieter Zijlstra (2000) groeide op yn Koudum. Hy hie Frysk as eksamenfak op it gymnasium en studearre Internationale Betrekkingen, Diplomatie en Klimaatstudies yn Grins, Parys en Wageningen. As rapper ûnder de namme Sample Text besiket er in nije generaasje entûsjast te meitsjen foar de Fryske taal. Sûnt 2023 skriuwt er twawykliks in kollum yn it Frysk yn de Ljouwerter Krante. Ein 2025 wûn er de Tony Feitsmapriis mei syn earste publisearre gedicht.

Millennials (1981-1996)

Healwei it libben

Ik tocht dat ik foar ivich
útiten wêze soe op seane ierpels
hie mysels noch sa ynsmard
tsjin jildingsdrang en boomerdruk
in eigen hûs, check
slagge as gruttemins
Ik miende dat ik
it beamkeklimmen ferleard wie
de stobbe skjirret de ribfluwielen broek
en de earnstige tearen glêd
It spultsje is lykbleaun mar
myn wrâld is krompen fan de skroei
de flier is lava en in diminsje fersimpele
Mario is wer plat en pixelich
de billen stykje tusken de stielen
spilen fan it klimrek
we sjonge om bar Simmermoarn en
no no there’s no limit
Fuotsjes fan de flier
it is in moaie tiid
foar pûltsjes út eigen tún.

Sigrid Kingma

Sigrid Kingma (1989) studearre Nederlânsk en Frysk oan de Ryksuniversiteit yn Grins. Se is in alsidich poadiumdichter. Sigrid debutearre yn 2016 mei de twatalige bondel Reade Triedleas/Red Wireless. Se wurket graach oan poëzy yn de iepenbiere romte, kombinearret har poëzy mei oare keunstfoarmen en jout foardraach- en skriuwles oan jong en âld. Yn 2021-2023 wie se Dichter fan Fryslân.

Generatie X (’65-’80)

Winter is it, mar ik ha noch sjelei yn ’e kleur sa’t de blommen bloeiden,
it oranje dat nei ’t rôs útrûn, de giele skyl sa dûnzich sacht, as wie it fan
filt hast, dyn hûd no súntsjes âlder, watst optelle kinst, al ôfskreaun is

betink datst de grutste helte hân hast, mei ientsje yn ’e hân, wurden dy’t in
rûmte skiede kinne, beide kanten samar hielje ek, wolst net mear sûnder it
wûnder dat yn ‘e kelder koel bewarre leit, helder as it spegelstille fakuüm

wat silst sweeslaan dochs, ast de kweepar midstwa slachst, alles al wosken
hast, it fruchtfleis steryl is en sûkerskjin it glês no stiet, de flam sa fûl troch
it fjoer sjit, mei in swymke sitroen of gimber, stêfrym fan in soele simmer

wat bliuwt der oer as de pit út it hert fuortspat, it snoeimes yn it grien set is,
stiensellen bonkehurd op wurden wille stikkenrinne, flokke wolsto net, want
oars kinst it net winne, dysels bestowe silst, opnij yn tsjoen fan ’e seizoenen

sjochst de skym dêr by de stamme en witst dat der fan swiet it hiele is, flinter
yn it rôs fan roas, as der bledsjes risselje, tinzen oer loaisoer en pektine gean,
de fruchten yn ’e sinne skine, lytse ynsekten gûnzje sille, reader nei it bloed

dat wêr wolst hinne, ast it mei ynmoed sean hast en sean biste, it is de kweepar
dy’t dy weak makket, as grûnwetter sakket, woartels suver grutter as de krún,
no’t de beam yn dyn tún wer groeit, sjelei yn ‘e kleur fan in blom dy’t bloeit.

Remco Kuiper

Remco Kuiper (1971) is sûnt 2004 aktyf as dichter. Fersen fan him ferskynden yn Hjir, Farsk, de Moanne en Ensafh. Hy wûn yn 2019 en 2023 in Rely Jorritsmapriis. Yn 2025 ferskynde by DeRyp syn dichtbondel Grûnwetter. Remco makket ek graach muzyk, ûnder oare mei it selskip Tsjinlûd. Hy sprekt ek teksten yn, hat meidien oan it programma Rûnom fan Tryater en wie dielnimmer oan it projekt Sprekende stenen.

Babyboomer (1940-1964)

67

het valt me op
dat de grom aan de grens
luider klinkt dezer oudevandagen
dat de armoe in de taal sluipt
dat de blik naar binnen slaat
alsof daar de verhalen, kloppende
zinnen wel wachten tot we bestaan uit
herinneringen

het valt me op
dat het zingen steeds vaker plaatsmaakt
voor ongeremd grijskrullerig klagen
dat het vroeger beter was
dat de jeugd van tegenwoordig
dat het einde nadert
maar ik herken het niet
het valt me wel op

dat six-seven de coolste leeftijd is
om niets te beweren, juist alles te vragen

Kate Schlingemann

Kate Schlingemann (1958) skriuwt ferhalen en gedichten foar alle leeftiden. Dêrneist jout se poëzylessen oan jong en âld, yllustrearret se en is se poëzyredakteur, Schoolschrijver en Verhalenmaker op School. Har gedichten binne opnommen yn literêre tydskriften lykas de Gids en Querido’s Poëziespektakel. Yn 2025 ferskynde har boek Zo leuk is taal!, fol boartlike opdrachten om de taalfeardigens by beukers te stimulearjen.

Ynhâld

1

Redaksjoneel: Groeie yn in netwurk

Op dit stuit is Ljouwert in fêste wearde binnen it wrâldwide netwurk fan Cities of Literature. Wy dogge yn oparbeidzjen…

2

Op reis mei de reade skries

‘Ik bin in famke fan de greide, ik bin grut wurden mei ljippen en skriezen. It like my hiel nijsgjirrich…

3

Dûbelynterview mei twa skriuwsters

In skilderij as tiidmasine en in muorreskildering mei in ferhaal. LETTER praat mei Anne-Goaitske Breteler (1996) fan Moddergat en Lida…

4

Bepalende berneboeken

Wêrom’t folwoeksenen (wer) berneboeken lêze moatte Berne- en jeugdliteratuer wurdt noch faak behannele as in opstapke nei it ‘echte’ lêzen.…

5

Fjouwer portretten oer dy ûntwikkelje

In libben lang boartsje Wêr begjinst as skriuwer, en wannear bist eins ‘klear’? Kinst noch groeie yn taal ast al…

6

Strip

Yllustrator: Julia van der Bos

7

Ynterview Benny Lindelauf

‘Yn de kearn binne wy allegearre bern oer datum’ Tekst: Marc Knip | Foto’s: Guido Bosua Benny Lindelauf (Sittard, 1964)…

8

Essay: In samling leeftiden

By it opromjen fan in kastke kom ik in brosjuere út 2021 tsjin fan in opliedingsynstitút mei de titel: ‘Wêr…

9

Tsjin de stream yn

Neat is minskliker as derby hearre wolle. Binnen in groep falle fielt feilich. Ek in soad jongeren fan no sykje…

10

Koart ferhaal: Klappen krije

Zack wist net better as de see wie der. Krekt as de havenearm mei oan ’e ein de replika fan…

11

Noflike lêskafees

Tiid foar in lêsdate It is wer simmer! En wat is der no better foar je fakânsjegefoel as lêze op…

12

Fiif generaasjes dichters

Fan in web fan ferwachting oant de coolste leeftyd Al wurdt troch jonge minsken de heale minskheid útmakke foar ‘boomer’,…