Jakob zit op zijn knieën in het midden van de zolder; hurken zit er op zijn leeftijd niet meer in. Hij heeft zichzelf zo volmaakt ingebouwd, dat het trapgat pas bereikt kan worden als hij de honderden knipsels, boeken, dozen, de vele fysieke objecten die hij in zijn leven bij elkaar graaide, door de handen laat gaan. Hij wil bij alles stilstaan, elk ding bevoelen, lezen, beluisteren, beruiken. Elk schrift, elk dagboek, elke foto, elk cassettebandje, elke pen, elk verlopen identiteitsbewijs, elk leeg flesje eau de cologne, elke oude ansichtkaart, elke ellenlange brief van elke oude geliefde die hij vrijwel vergeten is … Hij wil alles zintuiglijk op waarde schatten, wegen hoeveel het object voor hem heeft betekend. Nog betekent. Alles om hem heen mag dan lang geleden in het sleepnet van zijn leven zijn blijven hangen, ze bewijzen juist nú hun functie. De artefacten van toen houden de Jakob van nu overeind, herinneren hem aan wie hij was en vooral aan wie hij hoort te zijn. Dan neem je zere knieën op de koop toe.

Onder in een doos vindt hij een lege wijnfles, een Chablis Premier Cru Domaine de la Maladière uit 1974. Dat klinkt heel wat, maar het was gewoon het jaar dat ze de fles in een supermarkt kochten. Er zit ook een briefje in de fles. Je t’aime, staat erop, geschreven in haar sierlijke handschrift. Jakob haalt de kurk eraf en ruikt de muffige geur van verdampte alcohol. Alles komt terug: ze maakten de fles soldaat tijdens de eindeloze zomer van dat jaar, op een strand ergens op Île d’Oléron, waar ze al liftend en min of meer toevallig waren aangekomen. Wat een reis! Hij gelooft dat ze toen niet één, maar twee keer aan de dood waren ontsnapt door bij de verkeerde persoon in te stappen, maar net op tijd weer wisten uit te stappen.

Op het strand droeg Sanne hem op – ze kenden elkaar net drie weken – dat hij haar nooit, nooit mocht verlaten. Ze bedreven de liefde in het zand. Zand dat schuurde, dat al naar gelang hun bewegingen striemen achterliet, en overal op en in en tussen ging zitten en het maakte niet uit, het maakte het mooier. Het maakte het echt. Ze vielen halfnaakt in slaap en werden even na 6.00 uur wakker van een bulldozer die daar elke ochtend het strand gladstreek, zodat toeristen het weer konden omwoelen. De bestuurder van de bulldozer zag hen liggen. Met een brede grijns op zijn gezicht bulderde hij voorbij, zwarte rook uit de uitlaat, al claxonnerend en wuivend.

Hij had woord gehouden: hij heeft haar nooit verlaten. Maar had hij haar op zijn beurt maar hetzelfde gevraagd want Sanne overleed twee jaar geleden. Zomaar. Zoals dat blijkbaar kan gaan. In de rouwadvertenties stond ‘zeer plotseling’ of ‘geheel onverwachts’. Zijn geheugen was toen al aan een eigen reis begonnen. Zijn herinneringen aan haar verdwenen langzaam uit het zicht, als een bootje dat van de kade geduwd wordt en langzaam door de horizon wordt vermalen.

Tot haar dood was Sanne er altijd voor hem geweest, sinds die stranddag in 1974. Ze herinnerde hem aan alle nutteloze en noodzakelijke dingen die zijn eigen geheugen allang overboord gegooid had. Ze vulde de gaten in zijn geheugen op met post-its. Ze plakte er steeds meer, werkelijk overal vond hij ze terug. Omdat hij niet kon onthouden of hij ze al dan niet had gelezen, las hij ze elke dag opnieuw. Aan de binnenkant van de voordeur (“het slot rechtsom is veilig en veilig is heilig!”), op ingelijste vakantiefoto’s (“Jakob en Sanne, Dolomieten, 1982”), de achterdeur, het prikbord (“onze trouwdag is 16 mei”), de koelkast.

Na het overlijden van Sanne verdwenen ook de post-its. De lijm liet los, de papiertjes vielen op de grond en verdwenen in de stofzuiger, of in het stof van het verleden. Jakob zag haar dood niet als verraad, maar op momenten van duisternis stond hij wel op de drempel van verwijt. Maar hij kon het niet: daarvoor had ze hem te veel gegeven. Meer dan hij zichzelf ooit vergeven kon. Hij moest het nu zelf zien te rooien.

Jakob onderzoekt zijn levensvangst, alsof hij een schelp tegen het oor houdt om het ruisen van de zee te horen. Hij wil de spullen horen, voelen welk hart erin klopt en hoe het ding ooit zijn eigen hart sneller liet slaan. Hij wil het herbeleven en tegelijkertijd een besluit nemen, een vonnis vellen over deze bult spullen die hij verzamelt. Die hem bij elkaar houden. Mogen ze blijven of moeten ze weg nu hij ze zelf nog kan weggooien? Of moeten ze ergens anders naartoe? Zijn het, als hij dood is, nog wel ‘zijn’ spullen? Kunnen ze een verandering van eigenaar wel aan, en moet je ze dat willen aandoen?

Als een eiland in een woeste zee zit hij daar, op zolder, omringd door de collectie die zijn leven omvat. Hij kan, door zich maximaal uit te rekken, nog net bij een schemerlampje en knipt het aan. Buiten is het al even donker. Dat is het vaak de laatste tijd, donker, vindt hij. Er gaan dagen voorbij dat het helemaal niet meer licht wordt. De dood komt vaak niet plotseling, bedenkt hij, sterven is een proces. De organen schakelen één voor één uit, als het tenminste geen plotse hartstilstand is, zoals hij Sanne. Dat proces zet zich waarschijnlijk al in gang voordat je het zelf door hebt. Bij hem is het begonnen op de dag dat hij zijn schoenen niet kon vinden. Alleen was Sanne er toen nog, om ze tevoorschijn te toveren. Nu is hij zijn schoenen nagenoeg elke dag kwijt.

Hij weet niet hoelang hij al tussen zijn prullaria zit … Uren, dagen, duisternis … Hij heeft alles bekeken, maar het is alsof er iets ontbreekt. Hij probeert een herinnering op te graven die diep onder de grond begraven ligt. Maar wat, en waar? Het kan ongeveer hier zijn, in deze doos, maar net zo goed drie dozen verder. Of twaalfhonderd kilometer verderop, op Île d’Oléron, in 1974.

Hij weet niet wat hij waar moet zoeken en valt in slaap. Hij droomt dat hij in een rieten mand zit die onder een zwarte luchtballon hangt. Hij is naakt. De ballon heeft de vorm van een vraagteken en wordt zo hard opgestookt dat hij de lucht in schiet. Het land onder hem is als een lappendeken van klei, water, bebouwing en bos, en raakt steeds verder uit zicht. Als puzzelstukjes die steeds kleiner worden. De puzzel kan al snel niet meer gelegd worden, het duizelt hem, de mand die hem naar het oneindige optilt draait rond.

Dan begint het te regenen. Eerst zacht, hij voelt de druppen amper, maar dan begint het hard neer te slaan. Dan vallen er geen waterdruppels meer, maar post-its: gele, roze, groene, gladgestreken en verfrommeld, klein en groot, als veertjes, maar als en als bakstenen. Hij probeert ze te vangen, wil ze allemaal lezen, maar er vallen te veel, te vlug, te snel. In een stortbui van honderdduizenden post-its blijft hij in zijn luchtballon verder omhoog zweven, terwijl de papiertjes zich richting aarde boren. De bodem van de mand ligt intussen vol, als in een ballenbak, met gekleurde post-its waarop krabbels van Sanne staan. De regen verandert in hagel, de inslaande post-its doen zeer aan zijn huid. De pijn die hij nu ervaart voelt net als de striemen in zijn huid, toen hij voor het eerst met Sanne vrijde, Île d’Oléron, 1974.

Het wordt hem allemaal te veel, het verscheurt hem. Hij zal nooit elk briefje kunnen lezen. Al die woorden van Sanne, ze vallen allemaal op hun plek, maar hij heeft die plek al verlaten. De wereld onder hem raakt geheel uit zicht, hij zweeft boven de wolken, boven de bui. De ballon verandert van een vraagteken in een uitroepteken. Jakob is uitgeteld. De blauwe plekken van de inslaande woorden neemt hij voor lief. Hij grijpt naar zijn borst: het miezert post-its in zijn hart – je t’aime, je t’aime – en even, heel even, in een knipoog van oneindigheid, overspoelt geluk zijn geheugen, zijn vergeten.